Μ2 · Τοπολογία μετρικών χώρων
Κεφάλαιο 3: εσωτερικό, κλειστή θήκη, σημεία συσσώρευσης, σύνορο, πυκνά σύνολα, διαχωρισιμότητα. Το κομμάτι με τα περισσότερα «σωστό ή λάθος».
Επανέρχεται στις εξετάσεις: $(A\cap B)^\circ$ και $(A\cup B)^\circ$, το $A'$ είναι κλειστό, $\delta$-διαχωρισμένα σύνολα (εμφανίζονται σε 4 διαφορετικά διαγωνίσματα)
Σε μετρικό χώρο $X$ δείξτε ότι (α) $(A\cap B)^\circ=A^\circ\cap B^\circ$ ενώ γενικά $(A\cup B)^\circ\ne A^\circ\cup B^\circ$, και (β) $\overline{A\cup B}=\overline A\cup\overline B$ ενώ γενικά $\overline{A\cap B}\ne\overline A\cap\overline B$.
Το $A^\circ$ είναι το μεγαλύτερο ανοικτό που περιέχεται στο $A$, και το $\overline A$ το μικρότερο κλειστό που περιέχει το $A$.
Για το $\subseteq$ στο (α): το $A^\circ\cap B^\circ$ είναι ανοικτό και περιέχεται στο $A\cap B$. Για το (β) περάστε σε συμπληρώματα: $X\setminus\overline A=(X\setminus A)^\circ$.
Αντιπαραδείγματα στον $\mathbb R$: δοκιμάστε $A=\mathbb Q$, $B=\mathbb R\setminus\mathbb Q$.
(α) Από μονοτονία $(A\cap B)^\circ\subseteq A^\circ\cap B^\circ$. Αντίστροφα, το $A^\circ\cap B^\circ$ είναι ανοικτό και $\subseteq A\cap B$, άρα $\subseteq(A\cap B)^\circ$. Με $A=\mathbb Q$, $B=\mathbb R\setminus\mathbb Q$: $(A\cup B)^\circ=\mathbb R$ αλλά $A^\circ\cup B^\circ=\varnothing$. (Και πιο «αθώο»: $A=[0,1]$, $B=[1,2]$ δίνει $(0,2)\ne(0,1)\cup(1,2)$.)
(β) Το $\overline A\cup\overline B$ είναι κλειστό και περιέχει το $A\cup B$, άρα $\supseteq\overline{A\cup B}$, και το $\subseteq$ είναι μονοτονία. Με τα ίδια $A,B$: $\overline{A\cap B}=\varnothing$ ενώ $\overline A\cap\overline B=\mathbb R$.
Έστω $X$ μετρικός χώρος. (α) Δείξτε ότι το $x$ είναι σημείο συσσώρευσης του $A$ αν και μόνο αν κάθε μπάλα $B(x,\varepsilon)$ περιέχει άπειρα σημεία του $A$. (β) Δείξτε ότι το $A'$ είναι κλειστό. (γ) Δείξτε ότι $(A\cup B)'=A'\cup B'$.
(α) Για το μη τετριμμένο ευθύ: αν η $B(x,\varepsilon)$ περιέχει μόνο πεπερασμένα $a_1,\dots,a_k\in A\setminus\{x\}$, μικρύνετε την ακτίνα κάτω από $\min_i d(x,a_i)$.
(β) Αν $x\in\overline{A'}$, πάρτε $y\in A'\cap B(x,\varepsilon)$. Η μπάλα $B(y,\varepsilon-d(x,y))$ περιέχεται στη $B(x,\varepsilon)$.
(γ) Το $\supseteq$ είναι μονοτονία. Για το $\subseteq$, δουλέψτε με το (α): αν $x\notin A'\cup B'$, υπάρχουν μπάλες με πεπερασμένα σημεία από το $A$ και από το $B$.
(α) Αν η $B(x,\varepsilon)$ είχε μόνο τα $a_1,\dots,a_k$ από το $A\setminus\{x\}$, η $B(x,r)$ με $r=\min d(x,a_i)$ δεν θα είχε κανένα, άτοπο. Το αντίστροφο είναι άμεσο.
(β) Έστω $x\in\overline{A'}$ και $\varepsilon\gt0$. Υπάρχει $y\in A'$ με $d(x,y)\lt\varepsilon$. Η $B(y,\varepsilon-d(x,y))\subseteq B(x,\varepsilon)$ περιέχει άπειρα σημεία του $A$, άρα και η $B(x,\varepsilon)$. Επομένως $x\in A'$.
(γ) Αν $x\notin A'\cup B'$, υπάρχουν $\varepsilon_1,\varepsilon_2$ ώστε οι αντίστοιχες μπάλες να έχουν πεπερασμένα σημεία του $A$ και του $B$. Η $B(x,\min\{\varepsilon_1,\varepsilon_2\})$ έχει πεπερασμένα σημεία του $A\cup B$, άρα $x\notin(A\cup B)'$.
Έστω $A\subseteq X$ και $\delta\gt0$ με $d(x,y)\ge\delta$ για κάθε $x\ne y$ στο $A$. Δείξτε ότι: (α) το $A$ είναι κλειστό· (β) αν το $A$ είναι άπειρο, δεν είναι συμπαγές· (γ) αν το $A$ είναι αριθμήσιμο άπειρο, ο υπόχωρος $A$ είναι ομοιομορφικός με τον $\mathbb N$· (δ) αν το $A$ είναι υπεραριθμήσιμο, ο $X$ δεν είναι διαχωρίσιμος.
(α) Μια ακολουθία στο $A$ που συγκλίνει είναι βασική. Τι σημαίνει $d(a_n,a_m)\lt\delta$ για στοιχεία του $A$;
(β), (γ): στον υπόχωρο $A$ ισχύει $B(a,\delta)\cap A=\{a\}$, δηλαδή κάθε σημείο είναι μεμονωμένο. Κάθε συνάρτηση με πεδίο ορισμού διακριτό χώρο είναι συνεχής.
(δ) Οι μπάλες $B(a,\delta/2)$, $a\in A$, είναι ξένες ανά δύο. Ένα πυκνό σύνολο πρέπει να τέμνει την καθεμία.
(α) Αν $a_n\in A$ και $a_n\to x$, η $(a_n)$ είναι βασική, άρα τελικά $d(a_n,a_m)\lt\delta$, που σημαίνει $a_n=a_m$. Η ακολουθία είναι τελικά σταθερή, άρα $x\in A$.
(β) Μια ακολουθία διακεκριμένων στοιχείων του $A$ δεν έχει βασική, άρα ούτε συγκλίνουσα, υπακολουθία. (γ) Μια οποιαδήποτε 1–1 και επί $f:\mathbb N\to A$ είναι συνεχής, και η $f^{-1}$ επίσης, γιατί και οι δύο χώροι είναι διακριτοί.
(δ) Αν $D$ πυκνό, για κάθε $a\in A$ υπάρχει $d_a\in D\cap B(a,\delta/2)$. Οι μπάλες είναι ξένες, άρα $a\mapsto d_a$ είναι 1–1, και το $D$ είναι υπεραριθμήσιμο. Έτσι κανένα αριθμήσιμο σύνολο δεν είναι πυκνό. (Εφαρμογή: ο $\ell^\infty$ δεν είναι διαχωρίσιμος, με $A$ τις ακολουθίες $0$–$1$.)
Έστω $D,E$ πυκνά υποσύνολα του $X$. (α) Είναι κατ' ανάγκη πυκνό το $D\cap E$; (β) Αν επιπλέον το $E$ είναι ανοικτό, δείξτε ότι το $D\cap E$ είναι πυκνό. (γ) Αν $D$ πυκνό στον $\mathbb R$ και $x_0\in D$, δείξτε ότι το $D\setminus\{x_0\}$ είναι πυκνό.
(α) Ρητοί και άρρητοι.
(β) Πυκνό σημαίνει ότι τέμνει κάθε μη κενό ανοικτό $U$. Πάρτε $U$ και κοιτάξτε το $U\cap E$.
(γ) Το $\mathbb R\setminus\{x_0\}$ είναι ανοικτό και πυκνό.
(α) Όχι: $\mathbb Q\cap(\mathbb R\setminus\mathbb Q)=\varnothing$. (β) Για $U$ μη κενό ανοικτό, το $U\cap E$ είναι μη κενό (το $E$ είναι πυκνό) και ανοικτό, άρα το $D$ το τέμνει: $D\cap E\cap U\ne\varnothing$. (γ) Εφαρμόστε το (β) με $E=\mathbb R\setminus\{x_0\}$, που είναι ανοικτό και πυκνό αφού ο $\mathbb R$ δεν έχει μεμονωμένα σημεία.
(α) Δείξτε ότι το $X\setminus\{x_0\}$ είναι πυκνό στον $X$ αν και μόνο αν το $x_0$ είναι σημείο συσσώρευσης του $X$. (β) Δώστε μετρικό χώρο χωρίς κανένα γνήσιο πυκνό υποσύνολο.
Το $X\setminus\{x_0\}$ είναι πυκνό ακριβώς όταν το $x_0$ ανήκει στη θήκη του.
Για το (β): αν κάθε σημείο είναι μεμονωμένο, κάθε πυκνό σύνολο πρέπει να περιέχει κάθε σημείο.
(α) $x_0\in\overline{X\setminus\{x_0\}}\iff$ κάθε $B(x_0,\varepsilon)$ περιέχει σημείο $\ne x_0\iff x_0\in X'$. Τα άλλα σημεία ανήκουν ήδη στο σύνολο. (β) Ο $\mathbb N$ (ή οποιοσδήποτε διακριτός χώρος): το $\{n\}$ είναι ανοικτό, οπότε κάθε πυκνό $D$ το τέμνει, άρα $D=\mathbb N$.
(α) Βρείτε κλειστά $F_n\subseteq\mathbb R$ με $\bigcup_nF_n$ όχι κλειστό. (β) Αν τα $A_n\subseteq\mathbb R$ είναι κλειστά και $A_n\subseteq[n,+\infty)$ για κάθε $n$, δείξτε ότι το $A=\bigcup_nA_n$ είναι κλειστό.
(α) Κλειστά διαστήματα που «πλησιάζουν» ένα σημείο χωρίς να το περιέχουν.
(β) Πάρτε $x_k\in A$ με $x_k\to x$. Η $(x_k)$ είναι φραγμένη, ας πούμε $|x_k|\le M$. Από ποια $A_n$ μπορούν να προέρχονται οι όροι;
Μόνο από τα $A_1,\dots,A_M$. Πεπερασμένη ένωση κλειστών είναι κλειστή.
(α) $F_n=[\tfrac1n,1]$, με $\bigcup F_n=(0,1]$. (β) Αν $x_k\to x$ με $x_k\in A$ και $|x_k|\le M$, κάθε $x_k$ ανήκει σε κάποιο $A_n$ με $n\le x_k\le M$, άρα $x_k\in A_1\cup\dots\cup A_{\lfloor M\rfloor}$, που είναι κλειστό. Επομένως $x$ ανήκει σε αυτήν την ένωση, άρα $x\in A$. Η ίδια ιδέα λύνει την εκδοχή $E_n\subseteq[n,n+1]$: τελικά οι όροι μένουν στα $E_{m-1}\cup E_m\cup E_{m+1}$.
(α) Δείξτε ότι $\mathrm{bd}(A)=\varnothing$ αν και μόνο αν το $A$ είναι ανοικτό και κλειστό. (β) Δώστε μετρικό χώρο με γνήσιο μη κενό υποσύνολο χωρίς συνοριακά σημεία. (γ) Αν $A\cup B=X$, δείξτε ότι $\overline A\cup B^\circ=X$.
$\mathrm{bd}(A)=\overline A\setminus A^\circ$.
(β) Ένας χώρος «από δύο κομμάτια», π.χ. $[0,1]\cup[2,3]$.
(γ) Αποδείξτε ότι $X\setminus\overline A\subseteq B^\circ$: το $X\setminus\overline A$ είναι ανοικτό. Πού περιέχεται;
(α) $\mathrm{bd}(A)=\varnothing\iff\overline A=A^\circ$, και αφού $A^\circ\subseteq A\subseteq\overline A$, αυτό ισοδυναμεί με $A=A^\circ=\overline A$. (β) Στον $X=[0,1]\cup[2,3]$ το $[0,1]$ είναι ανοικτό και κλειστό. (Ή οποιοδήποτε $\{n\}$ στον $\mathbb N$.) (γ) Το $X\setminus\overline A$ είναι ανοικτό και ξένο προς το $A$, άρα $\subseteq B$. Επομένως $\subseteq B^\circ$.
Για $\varnothing\ne A\subseteq X$ ορίζουμε $d_A(x)=\inf\{d(x,a):a\in A\}$. Δείξτε ότι (α) $d_A(x)=0\iff x\in\overline A$ και (β) $|d_A(x)-d_A(y)|\le d(x,y)$.
(α) $d_A(x)=0$ σημαίνει ότι για κάθε $\varepsilon$ υπάρχει $a\in A$ με $d(x,a)\lt\varepsilon$.
(β) Ξεκινήστε από $d(x,a)\le d(x,y)+d(y,a)$ και πάρτε infimum ως προς $a$.
(α) Ακριβώς ο χαρακτηρισμός της θήκης: κάθε μπάλα γύρω από το $x$ τέμνει το $A$. (β) Από $d_A(x)\le d(x,a)\le d(x,y)+d(y,a)$ για κάθε $a$, έχουμε $d_A(x)\le d(x,y)+d_A(y)$. Με εναλλαγή των $x,y$ η $d_A$ είναι 1-Lipschitz, άρα και ομοιόμορφα συνεχής.